मित्रांनो, सध्या देशभरातील कोट्यवधी एलपीजी गॅस ग्राहकांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. केंद्र सरकारने आता सर्व घरगुती एलपीजी गॅस ग्राहकांसाठी ‘बायोमेट्रिक’ आधार ऑथेंटिकेशन म्हणजेच eKYC करणे अनिवार्य केले आहे. यामुळे अनेकांना ‘गॅस एजन्सी’च्या लांब रांगांमध्ये उभे राहावे लागेल अशी भीती वाटत असेल, पण तसे नाही! तुम्ही हे काम अगदी घरबसल्या, आपल्या स्मार्टफोनवरून काही मिनिटांत पूर्ण करू शकता. जर तुम्ही हे eKYC वेळेत पूर्ण केले नाही, तर तुमची गॅस ‘सब्सिडी’ कायमची बंद होऊ शकते, त्यामुळे ही प्रक्रिया कशी करायची हे सविस्तर जाणून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
एलपीजी eKYC का आहे अनिवार्य?
भारत सरकारने एलपीजी eKYC अनिवार्य करण्यामागे अनेक महत्त्वपूर्ण कारणे दिली आहेत. मुख्य उद्देश हा आहे की एलपीजी गॅसची ‘सब्सिडी’ फक्त आणि फक्त योग्य लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचावी. तसेच, गॅसच्या काळाबाजाराला आळा घालणे हा देखील यामागचा एक मोठा हेतू आहे. देशात आजही अनेक लोक चुकीच्या पद्धतीने गॅस सब्सिडीचा फायदा घेतात, ज्यामुळे खऱ्या गरजूंपर्यंत लाभ पोहोचत नाही. ‘बायोमेट्रिक’ आधार ऑथेंटिकेशनमुळे गॅस कनेक्शन कोणाच्या नावावर आहे आणि त्याचा वापर कोण करत आहे, याची अचूक माहिती सरकारला मिळेल. यामुळे गॅस वितरणात अधिक पारदर्शकता येईल आणि सब्सिडीचा गैरवापर थांबेल.
पेट्रोलियम मंत्रालयाने याबाबत X (पूर्वीचे ट्विटर) वर पोस्ट करून माहिती दिली आहे की, आता सर्व घरगुती गॅस ग्राहकांसाठी ‘बायोमेट्रिक’ आधार ‘ऑथेंटिकेशन’द्वारे e-KYC करणे बंधनकारक आहे. या ट्वीटमध्ये हे देखील स्पष्ट करण्यात आले आहे की e-KYC साठी एजन्सीमध्ये जाण्याची गरज नाही. तुम्हाला फक्त तुमच्या गॅस कंपनीचे मोबाईल ॲप आणि ‘आधार FaceRD ॲप’ (Aadhaar FaceRD App) लागणार आहे.
विशेषतः, प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेच्या सुमारे १०.५ कोटीहून अधिक लाभार्थ्यांसाठी हे ‘वेरिफिकेशन’ अत्यंत आवश्यक आहे, जेणेकरून त्यांना मिळणारी सब्सिडी अखंडितपणे सुरू राहील. या लाभार्थ्यांना वर्षातून एकदा याच ऑनलाइन पद्धतीने ‘वेरिफिकेशन’ करणे आवश्यक आहे.
eKYC चे फायदे: काळाबाजाराला आळा आणि पारदर्शकता
सध्याच्या काळात, इंधनाच्या वाढत्या किमती पाहता, गॅसच्या योग्य वितरणाची गरज अधिकच वाढली आहे. ‘मिडल ईस्ट’मध्ये सुरू असलेल्या युद्धामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या आणि गॅसच्या किमती वाढल्या आहेत, ज्याचा परिणाम आपल्या देशावरही होतो. अशा परिस्थितीत, सरकारने ‘बायोमेट्रिक’ ‘ऑथेंटिकेशन’ अनिवार्य केल्यामुळे गॅसचा काळाबाजार मोठ्या प्रमाणात कमी होईल. अनेकदा असे दिसून येते की एकाच आधार क्रमांकावर अनेक गॅस कनेक्शन घेतले जातात किंवा पात्र नसलेल्या व्यक्तींना ‘सब्सिडी’चा लाभ मिळतो. eKYC मुळे ही फसवणूक थांबेल आणि प्रत्येक घरात सुरक्षितपणे गॅस पोहोचेल याची खात्री होईल. यामुळे गॅस वितरणातील ‘सिस्टिम’मध्ये एक प्रकारची ‘चेक अँड बॅलन्स’ (check and balance) निर्माण होईल, ज्यामुळे संपूर्ण प्रक्रिया अधिक कार्यक्षम आणि पारदर्शक बनेल.
eKYC करण्यासाठी काय लागणार?
जर तुम्ही घरबसल्या आपल्या स्मार्टफोनवरून eKYC करण्याची योजना करत असाल, तर तुम्हाला दोन मुख्य ‘ॲप’ची आवश्यकता असेल:
- तुमच्या गॅस कंपनीचे अधिकृत ॲप: तुम्ही ज्या कंपनीचा गॅस वापरता (उदा. इंडेन, भारत गॅस, एचपी गॅस) त्यांचे अधिकृत मोबाईल ॲप तुमच्या फोनमध्ये ‘इन्स्टॉल’ (install) केलेले असावे.
- आधार FaceRD ॲप: हे ॲप ‘युनिक आयडेंटिफिकेशन अथॉरिटी ऑफ इंडिया’ (UIDAI) द्वारे विकसित केले गेले आहे. हे ॲप तुमच्या चेहऱ्याची ओळख पटवण्यासाठी वापरले जाते, जे बायोमेट्रिक ‘ऑथेंटिकेशन’चा एक भाग आहे.
या दोन्ही ‘ॲप’ना तुमच्या फोनमध्ये ‘इन्स्टॉल’ केल्यानंतरच तुम्ही eKYC प्रक्रिया सुरू करू शकाल. खात्री करा की तुमचे इंटरनेट कनेक्शन स्थिर आहे आणि तुमचा फोन चांगल्या प्रकाशात आहे, जेणेकरून चेहऱ्याची ओळख पटवताना कोणतीही अडचण येणार नाही.
घरबसल्या फोनवरून eKYC करण्याची सोपी प्रक्रिया
मित्रांनो, आता आपण घरबसल्या फोनवरून eKYC पूर्ण करण्याची सविस्तर प्रक्रिया पाहूया. ही प्रक्रिया अतिशय सोपी आहे आणि काही ‘स्टेप्स’मध्ये तुम्ही ती पूर्ण करू शकता:
- ॲप्स ‘इन्स्टॉल’ करा: सर्वप्रथम तुमच्या स्मार्टफोनमध्ये तुमच्या गॅस कंपनीचे अधिकृत ॲप (उदा. इंडेन वन, My HP Gas, Bharatgas) आणि ‘आधार FaceRD ॲप’ ‘इन्स्टॉल’ करून घ्या.
- गॅस कंपनीच्या ॲपमध्ये ‘लॉगिन’ करा: आता तुमच्या गॅस कंपनीचे ॲप उघडा. तुमच्या गॅस कनेक्शनसोबत नोंदणीकृत असलेल्या मोबाईल नंबरने ‘लॉगिन’ करा. जर तुम्ही पहिल्यांदाच वापरत असाल, तर ‘रजिस्टर’ (register) करून घ्या.
- eKYC विभाग शोधा: ॲपमध्ये ‘मेनू’ (Menu) किंवा ‘सर्व्हिस’ (Service) सेक्शनमध्ये जा. तिथे तुम्हाला ‘आधार e-KYC’ किंवा ‘Re-KYC’ असा पर्याय दिसेल, त्यावर क्लिक करा.
- नियम आणि अटी स्वीकारा: स्क्रीनवर दिसणाऱ्या नियम आणि अटी काळजीपूर्वक वाचा आणि त्या ‘अॅक्सेप्ट’ (Accept) करा. त्यानंतर चेहऱ्याची ओळख पटवण्यासाठी पुढील ‘स्टेप’वर जा.
- ‘आधार FaceRD ॲप’ उघडेल: तुम्ही पुढील ‘स्टेप’वर क्लिक करताच, ‘आधार FaceRD ॲप’ आपोआप उघडेल.
- चेहरा ‘स्कॅन’ करा: आता तुमच्या फोनच्या फ्रंट कॅमेऱ्याने तुमचा चेहरा ‘स्कॅन’ करा. चेहऱ्याची अचूक ओळख पटवण्यासाठी तुम्हाला पापण्या मिचकावाव्या लागतील. व्यवस्थित प्रकाशात उभे राहा आणि तुमचा चेहरा कॅमेऱ्यात पूर्णपणे दिसेल याची खात्री करा.
- आधार तपशील तपासा: एकदा चेहरा यशस्वीरित्या ‘स्कॅन’ झाल्यावर, तुमच्या आधार ‘डिटेल्स’ (details) स्क्रीनवर दिसतील. त्या काळजीपूर्वक तपासा.
- eKYC ‘सबमिट’ करा: सर्व माहिती योग्य असल्याचे निश्चित झाल्यावर, ‘सबमिट’ (Submit) बटणावर क्लिक करा. तुमची eKYC प्रक्रिया अशा प्रकारे पूर्ण होईल.
या सोप्या ‘स्टेप्स’ फॉलो करून तुम्ही तुमचे eKYC घरबसल्या पूर्ण करू शकता आणि तुमची गॅस ‘सब्सिडी’ सुरक्षित ठेवू शकता. त्यामुळे कोणत्याही प्रकारची अडचण येऊ नये म्हणून लवकरात लवकर ही प्रक्रिया पूर्ण करा.











